Kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte, hacizli (ve rehinli) taşınmazın
alacağa mahsuben ihale edilmesi hâlinde tahsil harcının %2,27 değil
%11,38 olarak alınması gerektiği kabul edilmiştir. Yargıtay’a göre,
satıştan elde edilen bedel Devletin cebri icra organları vasıtasıyla yapılan satıştan
kaynaklandığından, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı tarife uyarınca
%11,38 tahsil harcı uygulanır. Bu nedenle BAM’ın “%2,27 hesaplanıp fark iade edilsin”
yönündeki kararı BOZULMUŞTUR.

Kararda iki kritik nokta öne çıkıyor:

1. Tahsil harcı, cebri icra satışıyla tahsil edilen paralar üzerinden alınır.
2. Taşınmaz rehinli/ipotekli olsa ve alacaklı ipoteğin paraya çevrilmesi takibi başlatmamış olsa dahi,
   satış bedeli cebri icra organları eliyle elde edildiğinden tarife gereği %11,38 uygulanır.

Kararın net sonucu: “İpotek alacağına mahsuben ihale → %2,27” yaklaşımı bu somut olayda kabul edilmemiş;
%11,38 tahsil harcı gerektiği belirtilmiştir.

• Alacağa mahsuben ihalelerde de, işlem cebri icra satışı ise tahsil harcı yüksek oran üzerinden gündeme gelebilir.
• “İpotek takibi açılmadı” savunması, tek başına %2,27 sonucunu garanti etmez.
• Şikayet/itirazlarda, satılan malın “rehinli/hacizli” niteliği ve satışın hangi tarife kapsamına girdiği özellikle tartışılmalıdır.

12. Hukuk Dairesi         2024/2566 E.  ,  2024/8025 K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Alacaklının icra mahkemesindeki şikayetinde, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte hacizli taşınmazın ipotek alacağına mahsuben ihale edildiğini ve ipotek alacağı için ayrıca takip yapılmamış olmasına rağmen ihale bedelinden tahsil harcının %2,27 yerine %11,38 olarak alındığını ileri sürerek buna ilişkin 13.08.2021 tarihli müdürlük kararının iptali ile fazladan tahsil edilen 403.573,00 TL harcın iadesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verildiği, alacaklının istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, şikayetin kabulü ile icra dosyasında %11,38 oranında tahsil harcı alınmasına ilişkin 13.08.2021 tarihli işlemin iptaline, icra müdürlüğünce tahsil harcının %2,27 oranında hesaplanmasına, fazladan alınan harcın şikayetçi tarafa iadesine karar verildiği görülmüştür.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 28/b maddesine göre, tahsil harcı, alacağın ödenmesi sırasında yatırılan paradan tahsil edilir.
492 Sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (1) sayılı tarifenin "(B) İcra ve iflâs harçları" bölümünün "I-İcra harçları" başlıklı fıkrasının 3/c bendinde tahsil harcı "haczedilen veya rehinli malların satılıp paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunan paralardan %11,38 oranında uygulanır" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Somut olayda, alacaklı Şekerbank T.A.Ş. tarafından başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipte hacizli taşınmazın 4.430.000,00 TL bedelle alacağa mahsuben ihale edildiği, icra müdürlüğünce satış bedeli üzerinden %11,38 oranında tahsil harcı alındığı, alacaklının 26.07.2021 tarihli talebi ile taşınmazda banka lehine 18.450.000,00 TL bedelli ipotekler bulunması ve taşınmazın ipotek alacağına mahsuben alınması nedeniyle tahsil harcının %2,27 oranında alınması gerektiğinden fazladan alınan 403.573,00 TL tahsil harcının iadesi isteminin icra müdürlüğünün 13.08.2021 tarihli kararı ile reddedildiği görülmüştür. Her ne kadar alacaklı tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılmamış ise de elde edilen para Devletin cebri icra organları vasıtasıyla yapılan satıştan elde edilmiş olduğundan, 492 sayılı Harçlar Kanunu ekli 1 sayılı tarifenin B.I/3-c bendine göre %11,38 oranında tahsil harcı alınması gerekir.


O halde, İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmesi yerinde olup, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup bozulması gerekmiştir.
SONUÇ :
Vergi Dairesi Başkanlığı'nın temyiz itirazlarının kabulü ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nin 27.12.2023 tarih ve 2022/3056 Esas 2023/3832 Karar sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nın 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.10.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.